Karadenizde HES Sorunu

Yazan: 18 Ağustos 2008  
Kategori: Ekosistem, Haber

Özel sektör tarafından derelere hidroelektrik santral kurulmasına izin verilmesinin ardından sadece üç ildeki hes projelerinin sayısı 426′ya ulaştı.

Mikro santrallere olumsuz bakan çevre örgütleri, gerçekleştirilecek projelerin su havzalarındaki doğal yaşamı olumsuz etkilemesinden korkuyor.

2003 yılında  Su Kullanım Hakkı Anlaşması (SKHA) için yönetmelik hazırlayan hükümet, 2007’de satış sözleşmelerini imzalamaya başladı. Ancak doğal hayatın sürdürülebilmesi için gerekli olan can suyunu özel sektörden kimin koruyacağı, inşaat yapılırken çevrenin korunmasına dair verilen taahhütlerin hangi kurumun denetleneceği gibi konuları düzenleyen yönetmeliğin unutulduğunu ortaya çıktı.  Şimdi bölge halkı “suyu bize yetmiyor” dedikleri derelerde yapılacak HES’lere karşı topyekün mücadele başlattı.
İstanbul, İzmir, Ankara, Trabzon, Rize, Artvin… “Bırakın derelerimiz özgür aksın” pankartı etrafında toplanan binlerce kişi, tulum ve kemençe eşliğinde halay çekip, kurulduğu coğrafyayı kurutacağı söylenen HES’lere karşı mücadele ediyor. 40 yıl beklediği Karadeniz Sahil Yolu’nu sorgulamamış olmanın bedelini, kumsalını kaybederek ödeyen Karadenizli, santrallere karşı karşı tedbirli davranıyor. Karadeniz’in doğusunda, “Derelerin Kardeşliği Platformu” adı altında örgütlenen halk, dere başlarında sopayla nöbet tutuyor.

Yöre Haklı Yeni haberdar Oldu:
Çıkarılan kanunlardan haberdar olmayan yöre halkı hes projelerinden, sözleşmesi onaylanan firmaların ölçüm için bölgeye ulaşmasıyla haberdar oluyor. Gerçekleşen faaliyetlerin hiçbir alanında söz sahibi olmayan bölge insanları yaşanan gelişmelere endişeyle bakıyor.
Süreç Nasıl Gelişti:
Hükümet, Devlet Su İşleri (DSİ) ve tüzel kişiler arasında hidro enerji üretim tesisleri kurulması ve işletilmesi amacıyla imzalanan su kullanım anlaşmasının usul ve esaslarını, Haziran 2003’te hazırlanan yönetmelikle belirledi. 2007’de, tüzel kişiler hazırladıkları projeleri DSİ’ye sundu. Fizibilite raporları DSİ bölge müdürlükleri tarafından incelendi ve Genel Müdürlüğe gönderildi.
Fizibilite raporunu onaylatan özel sektör, DSİ ile SKHA imzaladı.
Bakanlık Kontrol Yönetmeliği Hazırlamayı Unuttu:
Hidroelektrik santrallarının kurulmasının ardından bölgede yaşanabilecek olumsuz gelişmeleri gidermek için hangi kurumun görevli olduğu konusunda yaşanan tartışmalar olayın ciddiyetini ortaya koyuyor. DSİ ve EPDK, yetki ve sorumluluklarının kapsamı hakkında yeterince bilgi sahibi olmadığı projelerde, Bakanlığın kontrol yönetmeliği hazırlamayı unuttuğu ortaya çıktı.
HES’ler Mahkemelik Oldu:
Çevre ve Orman Bakanlığı’nın, 4 Nisan 2008’de Rize İli Fındıklı ilçesindeki Çağlayan (Abu) Deresi üzerinde kurulması planlanan Paşalar Regülatörü ve HES’e ilişkin, ÇED raporunu “olumlu” bulması üzerine vatandaşlar mahkemeye başvurdu. Diğer HES’lere de itiraz için hukuk yolu kullanılmaya başlandı ancak vatandaş bununla yetinmedi ve hemen her hafta birkaç ilçede ve vadide eylem yapmaya başladı.
Yetkililer, “Küçük HES’ler doğaya zarar vermez, değirmen gibi” diyor ancak Karadenizli, vadi kurur gerekçesiyle geçit vermiyor. Özel sektörün hazırladığı fizibilite raporlarında, “doğal hayatın sürdürülebilirliği açısından derelere can suyu bırakılacak deniliyor” ama can suyunun miktarı belirtilmiyor. DSİ yetkilileri, “Bu miktarı devlet belirleyecek, bu teminatın daha ötesi var mı?” diyor. Halk ise, ticari işletme söz konusu olduğunda gelecek için kaygı duyuyor.
DSİ Yetkilisi Uyarıyor:
Karadeniz’de görevli bir DSİ yetkilisi şöyle diyor:
“Bir takım mühendisler, kuru dereler üzerinde de HES projesi geliştirmiş ve özel sektöre satmış. İlkbaharda derelerin debisi yüksek ancak yazın kuru sayılacak kadar debi düşüyor.
Dereler kuruyunca, HES işletmecileri suyu kaynağından toparlayacak ve can suyunu da keserek elektrik üretmeye başlayacak. Bu vadiler kurumaya başlayınca işte o zaman su savaşları başlayacak, silahlar konuşacak.
Ayrıca, küresel ısınmanın da etkisini dikkate alırsak dereler HES çöplüğüne dönüşür. Batık bankalar gibi suyu kurumuş batık HES’ler oluşur.”
Rize’de Eylem Var:

Önceki hafta İkizdere Vadisi’nde bir araya gelerek HES’leri protesto eden Rizeliler, dün Çayeli İlçesi’nde toplandı. Çayeli Senoz Derneği tarafından Pazaryeri Meydanı’nda düzenlenen HES karşıtı gösteriye İkizdere, Güneysu, Fındıklı, Senoz, Salarha, Cimil ile Fırtına Vadisi’nden gelen yaklaşık 2 bin kişi katıldı. Ellerinde ‘Derelerin kardeşliği engellenemez’, ‘Satılık Suyumuz Yok’, ‘Ağacı budamazlar meyvenin dalı gibi, dereleri satmayın, gavurun malı gibi’ pankartlarıyla alana gelen göstericiler ‘HES’lere hayır’ sloganları attı. MİLLİYET

Yorumlar


Yorumunuzun yanında istediğiniz resmin görünmesini istiyorsanız gravatar edinin!